Osvajač nagrade za najbolji scenarij na posljednjem Filmskom festivalu u Veneciji ”Balada o Busteru Scruggsu” novo je ostvarenje legendarnog američkog filmskog autorskog dvojca, braće Joela i Ethana Conea.

”Balada” je prvobitno zamišljena kao vestern serija od 6 epizoda u kojoj bi redatelji istraživali Divlji zapad kroz priče koje je dvojac napisao prije mnogo godina. Međutim, u nekom trenutku Coenovi su se odlučili da odustanu od serije i epizode predstave kao filmski omnibus. Rezultat je revizionistički vestern kakav niko drugi ne bi mogao kreirati. No, kao što je to slučaj s mnogim filmskim eksperimentima, “Balada o Busteru Scruggsu” je dramski i idejno neujednačena kao cjelina u kojoj neke stvari funkcioniraju, a neke ne. Ovdje ćemo se osvrnuti na uspjelije priče.

Najmračnija od svih vinjeta je “Obrok za hranu” u kojoj Liam Neeson tumači lik šutljivog impresarija koji putuje od mjesta do mjesta organizirajući monološku predstavu u kojoj amputirac bez ruku i nogu, služeći se impresivnim glasom, recitira poeziju i odlomke iz slavnih knjiga i govora. U početku, publika se okuplja u zavidnom broju entuzijastično prateći umjetnikov nastup. No, s vremenom, zanimanje počinje opadati i publike je sve manje. “Obrok za hranu” vjerovatno najbolje oslikava nastojanje braće Coen da objasne koliko su zapravo udaljeni bili razvoj američkog kapitalizma i teritorija sa kulturnim i umjetničkim razvojem. Duel je to bio u kojemu je uvijek prvi tumačio rolu grabljivca, a potonji ulogu žrtve.

Druga, podjednako impresivna, a ujedno i najduža, priča je “Djevojka u klopci”, narativno možda i najkompletnija od svih 6 segmenata u omnibusu braće Coen. Sestra i brat, Alice i Gilbert napuštaju sigurnost svog skromnog doma i pridružuju se velikom karavanu. Karavan je na putu ka Oregonu, a svi putnici su u potrazi za nekim boljim životom ili prilikom. Gilbertova namjera je da pokuša organizirati brak između Alice i njegovog potencijalnog poslovnog partnera. Da bi stigli do cilja, neophodno je da prođu kroz vrlo opasni teritorij zloglasan zbog učestalih napada Indijanaca. Od 5 ponuđenih epizoda, “Djevojka u klopci” ima najmanje stilskih intervencija tako da jedina podsjeća na klasične vesterne. Mala doza vestern-avanture, doza romanse i tragedije i usamljeni revolveraš nasuprot ratobornih Indijanaca. Završnica “Djevojke u klopci” nosi snažnu crtu gorke ironije, stilsko rješenje toliko netipično za Coenove.

Od ostalih priča vrijedi spomenuti epizodu “U blizini Algodonea” koja funkcionira poput kakve apsurdističke šale, kao i epizodu “Posmrtni ostaci”, zanimljivu posvetu klasiku Johna Forda “Poštanska kočija” ali i pripovijetkama Edgarda Allan Poea. “Balada o Busteru Scruggsu” nam donosi veliku većinu detalja arhetipskog vesterna. Obračuni revolveraša na ulici, smrtonosne partije pokera, pljačke banke, borbe kauboja i Indijanaca, goniče stoke, karavane i zadimljene salone. Ali pošto se radi o filmu braće Coen, niti jedan od tih detalja nije predstavljen na uobičajen, prepoznatljiv način. Veliki majstori komičnog dijaloga i crnog humora, redatelji izvrću i dodaju višeznačje svakom od njih. Svih pet epizoda omnibusa istražuju mitsku dimenziju Divljeg zapada i temu života i smrti, a naročito nasilne smrti. Pri tome, autori otvoreno ulaze i u vode postmodernizma, miksajući elemente različitih žanrova, od komedije pa sve do nadrealizma i gotskog horora. Iako različite u tonalitetu, stilskom pristupu i u konačnici kvalitetu, priče omnibusa obogaćuju i produbljuju značenja jedna drugoj. Nakon odličnog remake-a filma “Čovjek zvan hrabrost”, “Balada o Busteru Scruggsu” je drugi vestern u bogatoj karijeri Joela i Ethana Coena i ostvarenje koje još jednom potvrđuje da su redateljska braća još uvijek u punoj stvaralačkoj snazi i da je riječ o jednim od najznačajnijih američkih filmaša u posljednjih tridesetak godina.